Si mund të regjistroni ndërtimet e bëra para 1991

PREZANTIMI IVKM-së


Përpara rreth një viti Qeveria miratoi VKM 442/2018 për trajtimin dhe rregjistrimin e banesave të ndërtuara përpara vitit 1991. Ky proces po jep rezultatet e veta, duke futur në proces rregjistrimi mijëra banesa të ndërtuara përgjatë gjysëmshekullit socialist.

SITUATA


Me VKM-në e vitit të kaluar, u vu në rrugën e zgjidhjes ndërtimet e përpara vitit 1991, por Bashkitë edhe pas atij viti (pra 1991) kanë vijuar në mënyrë masive të ndajnë troje banimi për nevoja të tyre. Këto troje, në shumicën e tyre janë dhënë pa procedura të rregullta, me procedura që kanë mbetur varur, apo edhe pa procedura fare. Me këto dokumenta qytetarët kanë vijuar ndërtimin dhe në fund janë gjendur përpara situatës ku nuk kanë mundur të rregjistrojnë si të ligjshme banesat e tyre, për shkak të dokumentacionit të mangët të truallit.Procesi i dhënies së këtyre trojeve nga Bashkitë ka filluar që në vitin 1991 me Komitetet Egzekutive Pluraliste, ka vijuar më pas vit pas viti me Bashkitë, ka njohur pikun e vet në vitet 1996-1998 dhe më pas ka qenë më i kufizuar, pavarësisht se në mënyrë absurde ka vijuar edhe në vitet 2006-2007.

Me hyrjen ne fuqi të Ligjit të ri të Qeverisjes Vendore në vitin 2000, kjo procedurë ekstraligjore duhej të ishte shuar, por realiteti nuk ka qenë i tillë. Por, ndërsa më në fund është ndërprerë procesi i dhënies së këtyre trojeve, kalvari i banorëve për të rregjistruar banesat e tyre nuk ka mbaruar asnjëherë. Sot në të gjithë vendin janë rreth 12-13.000 banesa dhe troje në këtë situatë absurde, ku rekordin e mban Saranda me rreth 3500 troje të dhëna në këtë mënyrë. Të tilla troje ka me shumicë edhe në Gjirokastër, në Përmet, Kolonjë, Tepelenë, Berat, Fier, Elbasan, Lezhë, Kukës, Shkodër, etj. Një pjesë të rasteve, procesi i dhënies së këtyre trojeve ka qenë i parregullt apo i paligjshëm.

ZGJIDHJA


Nëpër vite të gjitha qeveritë e kanë përballur problemin, por asnjëherë nuk i është dhënë zgjidhje shteruese dhe e detajuar ligjore atij. VKM e miratuar në mbledhjen e fundit të Qeverisë (VKM 329/2019), përcakton rregullat dhe dokumentacionin e nevojshëm që mundëson rregjistrimin në zyrat vendore të Kadastrës të këtyre trojeve dhe banesave.

Tipologjitë kryesore:

a. Procedura e shitjes së truallit ka qenë e paregullt apo si pasojë e neglizhencës së Bashkisë.

b. Dokumentacioni i lejes së ndërtimit nuk ka qene i plotë.

c. Qytetari ka bërë 30-50% të pagesës së truallit, por më pas nuk ka vazhduar procedurën, ose nuk ka paguar pjesën tjetër të detyrimit.

d. Ligji për shtiblerjen e trojeve i vitit 1995 dhe/ose me ligjin e vitit 2001, kishte konflikt me këtë procedurë dhe kontrollet KLSH apo vetë zyrës e kanë evidentuar si shkelje.

e. Qytetari i është drejtuar Bashkisë, por nga kjo e fundit nuk është vijuar me plotësimin e procedurës për paaftesi apo neglizhencë.

Qytetarët që e vuajnë këtë situatë, duhet të fillojnë të grumbullojnë dokumentacionin që kanë, pra aktin për dhëninen e truallit, faturën e pagesës së truallit, lejen e ndërtimit përkatëse, apo çdo lloj dokumenti tjetër provues.

Pas kësaj, duhet të paraqesin kërkesë pranë zyrave vendore të Kadastrës, për rregjistrimin e truallit dhe të objektit përkatës.

Trualli i përfituar me Vendim të Këshillit Bashkiak, e dhënë për leje ndërtimi, është ende në emër të qytetarit dhe ky i fundit, nuk e ka shitur tek të tjerë, ai mund të kërkojë regjistrimin. (në se nuk është regjistruar dhe do të shesë/blejë apo ta verë kolateral lirisht, atë në se janë plotësuar këto kushte)

Dokumentat kryesore për të vazhduar procedurën për regjistrim, janë:

1. Vendimi i bashkise se asaj kohe, për dhënien qytetarit këtë tokë për ndërtim.

2. Kur kontrata e kalimit të pronësisë mbi tokën nga bashkia është firmosur, pra është bërë sipas legjislacionit të kohës.

3. Në se nuk ekziston por është bërë në formë tjetër, jo-noteriale, por disponohen mandat pagesat e vlerës së truallit.

4. Në se nga qytetari posedohen dokumentacioni i lejes së ndërtimit, pasuria kalon në procedurë regjistrimi.

5. Në se nuk ka dokumetat për lejen e ndërtimit, por mund të vertetoje se ka vendimin e marrjes se truallit nga bashkia ose mandate pagesat për truallin, kalon në proçedrurë legalizimi, por nuk do të paguajë për parcelen ndërtimore (legalizimi trajton vetëm objektin), duke e konsideruar ndërtimin si në pronën e vet kërkuesit.

6. Në se përfituesi i pronës ja ka kaluar të tretëve me shitje apo akt dhurimi (jo trashëgimi) përpara kësaj VKM-je, ASHK kalon në pronësi apo heq kufizimin dhe e disponojnë të lirë.

7. Në se trualli është i lirë dhe është bërë ndërtimi procedohet me regjistrimin e truallit vetëm në rastet kur mbi këtë truall ka tituj pronësisë të regjistruar më parë (të mbivendosur).

MANGESIA E DOKUMENTEVE


Kur ka mangësi të dokumenteve të lartë përmendura, por për subjektin është miratuar të paktën vendimi i Bashkisë për dhënien e tokës për ndërtim, regjistrimi i pronësisë ose heqja e kufizimit, kryhet pasi Bashkia të ketë plotësuar mangësite e dokumentacionit ose proçedurat e kalimit të pronësisë.

Në se Bashkia nuk vepron brenda 3 muajve, atëhere qytetarit i lind e drejta për ta çuar në Gjykatë.

NDERHYRJA E SHTETIT


Ky proçes si fillim kërkon bashkëpunimin e domosdoshëm të Bashkive përkatëse. Kjo, jo thjesht prej faktit që ato e kanë iniciuar këtë proces dikur, por edhe sepse ato janë depozitare të dokumentacionit fillestar. Qeveria ka parashikuar edhe situatën e vazhdimit të neglizhencës së Bashkive, pasi VKM e miratuar parashikon që për rreth gjysmën e tipologjive, proçedura të vijojë direkt midis qytetarit dhe Agjensisë së Kadastrës.

ZYRAT E AVOKATEVE


Qytetarëve në këto proçse u rekomandohet të përfshijnë zyrat e avokatëve, të cilët, duke qenë më të specializuar, janë në gjendje t’i ndihmojnë në përgatitjen e dokumentacionit përkatës. Kjo në shumë raste lehtëson edhe punën në trajtimin e këtyre praktikave.